Płytki oddech - co oznacza i jakie są jego przyczyny? Rozpoznanie i leczenie

4. 6. 2018 · 6 minut czytania

Odma opłucnowa, astma, niewydolność serca, obrzęk płuc – to tylko niektóre problemy wpływające na płytki oddech. Co jeszcze przyczynia się do problemów z oddychaniem? Sprawdź!

Katarzyna Deptuła
Katarzyna Deptuła
Płytki oddech - co oznacza i jakie są jego przyczyny? Rozpoznanie i leczenie

Oddychanie jest czynnością tak naturalną i automatyczną, że na co dzień mało kto uświadamia sobie, że w ogóle oddycha! Przytaczając słowa słynnej fraszki „szlachetne zdrowie nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz.” Nie doceniamy tego, że bez problemu oddychamy, dopóki nie pojawi się problem… na przykład płytki oddech. Płytki oddech to objaw wielu różnych chorób, zarówno układu oddechowego jak i serca. Co oznacza płytki oddech? Jakie są jego przyczyny?

Oddech − dlaczego nie zwracasz na niego uwagi?

Oddychanie to proces, w którym zachodzi wymiana gazowa między organizmem żywym, a otoczeniem. W przypadku człowieka zjawisko to zachodzi w płucach, między pęcherzykami płucnymi a drobnymi naczyniami krwionośnymi, które je oplatają.

Ciekawostka
Możesz zauważyć, że oddychasz odruchowo, bez kontroli czy świadomości. Dzieje się tak dlatego, że ośrodki oddechu, które kontrolują cały proces, znajdują się w Twoim pniu mózgu.
Oddech − dlaczego nie zwracasz na niego uwagi?

Sprawdź popularne kategorie

Ile oddechów na minutę powinno się mieć? Dzieci i dorośli.

Zdrowy, dorosły człowiek oddycha z częstością od 12 do 18 oddechów na minutę, a oddechy te są spokojne i nie wymagają wysiłku.

Podobnie jest u dzieci, z tą różnicą, że im dziecko młodsze, tym oddycha szybciej. Częstotliwość oddechu niemowlęcia to nawet 40 oddechów na minutę, w przypadku dziesięciolatka częstotliwość ta wynosi od 17 do 23 oddechów na minutę.

Co oznacza płytki oddech - jak wygląda?

Płytki oddech (tzw. hypopnoe) i mogąca towarzyszyć mu duszność, to nieprzyjemne uczucie niewystarczającej ilości powietrza w płucach. Możesz wtedy czuć, że mimo oddychania, w Twoich płucach nadal jest zbyt mało życiodajnego tlenu. Brzmi okropnie, prawda? Jakie są przyczyny płytkiego oddechu? Objaw, jakim jest ciężki oddech, może towarzyszyć wielu chorobom.

Płytki oddech w nocy - co oznacza?

Płytki oddech w nocy może wynikać z różnych czynników, takich jak:

  • Nieprawidłowa pozycja podczas snu, 
  • Osłabiona praca przepony spowodowana przewlekłymi chorobami 
  • Postępującą niewydolnością układu oddechowego, 
  • Przekrwienie błony śluzowej nosa z zaburzeniem jego drożności, które może utrudniać swobodne oddychanie.

Do wystąpienia płytkiego oddechu przyczyniają się również zaburzenia oddychania, do których zalicza się tzw. bezdech senny. W jego trakcie dochodzi do chwilowej przerwy w oddychaniu lub znacznego spłycenia oddechu w czasie snu.

Płytki oddech - objawy

Płytki i spłycony oddech może prowadzić do ogólnoustrojowych objawów, które są związane z niedotlenieniem organizmu (hipoksji). Dolegliwości obejmują m.in.

Zmęczenie, senność i uczucie osłabieniawynikające z niedostatecznej wymiany gazowej w płucach.
Zaburzenia koncentracji i pamięci
Niepokój, nerwowość, gorsze samopoczucie,ponieważ mózg otrzymuje mniej tlenu.
Bóle i zawroty głowyw ciągu dnia i po przebudzeniu.
Zwiększone ryzyko omdleńz występującym równolegle nagłym spadkiem ciśnienia tętniczego.
Kołatanie serca i przyspieszone bicie serca(tachykardia).
Sina skóra, zimne dłonie i stopyspowodowane niedotlenieniem oraz nakładającymi się zaburzeniami krążenia.
Uczucie dusznościz dyskomfortem podczas oddychania i trudnością w zaczerpnięciu głębokiego oddechu.

Płytki i niepełny oddech może również negatywnie wpływać na jakość snu – prowadzi do trudności z zasypianiem i częstych wybudzeń. Dodatkowo zaburzona wentylacja płuc zakłóca prawidłowe fazy snu, przez co organizm nie regeneruje się w pełni.

Płytki oddech - objawy

Płytki oddech − przyczyny

Płytki oddech ma różnorodne podłoże i nie zawsze jest związany wyłącznie z chorobami płuc. Choć często wynika z zaburzeń układu oddechowego, może być również objawem problemów sercowo-naczyniowych, które wpływają na dostarczanie tlenu do organizmu.

Pamiętaj!
Nieprawidłowa praca serca lub ograniczona wymiana gazowa w płucach mogą powodować uczucie duszności i spłycenie oddechu. Dodatkowo czynniki psychogenne, takie jak stres czy lęk, prowadzą do przyspieszonego, ale jednocześnie płytkiego oddechu.

1. Astma oskrzelowa

Choroba ta cechuje się napadami odwracalnego skurczu dróg oddechowych, któremu towarzyszą słyszalne świsty, kaszel oraz płytki oddech. Dowiedz się więcej o astmie oskrzelowej z artykułu: Astma oskrzelowa: 6 rzeczy, które powinien wiedzieć o niej chory.

2. Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)

W przeciwieństwie do astmy, pacjenci z POChP cierpią na nieodwracalny, postępujący skurcz oskrzeli. Objawy takie jak kaszel, odkrztuszanie nadmiaru wydzieliny z drzewa oskrzelowego czy płytki oddech mają najczęściej charakter przewlekły

3. Zapalenie płuc

Gdy miąższ płucny objęty jest stanem zapalnym, dochodzi do ograniczenia powierzchni wymiany gazowej i trudności z oddychaniem. Objawem tego może być między innymi krótki, płytki oddech.

Sprawdź też leki na kaszel suchy.

4. Zapalenie oskrzeli

Jeśli stan zapalny dotyczy oskrzeli i oskrzelików, prowadzi to do objawów zwężenia dróg oddechowych i podobnych jak w astmie czy POChP.

Sprawdź też leki na przeziębienie i grypę.

5. Obrzęk płuc

Kolejna przyczyna ostrych zaburzeń oddychania, w tym płytkiego oddechu. Płuca w obrzęku są dosłownie „zalane“ płynem, przez co nie spełniają swojej funkcji.

6. Odma opłucnowa

Jeśli w wyniku urazu klatki piersiowej lub płuca, powietrze dostanie się do opłucnej (dwuwarstwowej błony chroniącej płuca), dochodzi wówczas do ucisku miąższu płucnego. Poza kaszlem, możesz odczuwać płytki oddech i ból w klatce piersiowej.

7. Zatorowość płucna

Podobnie jak odma opłucnowa, zatorowość płucna jest stanem zagrożenia życia. W chorobie tej dochodzi do zamknięcia światła tętnicy płucnej przez materiał zatorowy np. skrzeplinę. Objawami zatorowości płucnej jest duszność, płytki oddech i ból w klatce piersiowej.

8. Zwłóknienie płuc

Do stopniowego, postępującego włóknienia płuc dochodzi na przykład w twardzinie układowej. Objawy takie jak płytki oddech narastają przy tej chorobie powoli, ale stopniowo.

9. Zastoinowa niewydolność serca

Stan ten związany jest z tym, że Twoje serce, poprzez swoją pracę, nie jest w stanie sprostać wymaganiom organizmu. Pacjent z zastoinową niewydolnością krążenia odczuwa duszność, ma płytki oddech i obniżoną tolerancję wysiłku

Sprawdź też preparaty wspomagające serce i krążenie.

10. Zawał serca

Ostre niedokrwienie mięśnia sercowego to stan wymagający nagłej pomocy lekarskiej. W wyniku zawału pacjent odczuwa całe spektrum różnych objawów, między innymi silny ból za mostkiem, ból lewego barku, duszność i płytki oddech.

11. Przyczyny psychogenne

Płytki oddech niekoniecznie musi świadczyć o organicznej chorobie, może być też objawem zaburzeń psychicznych. Najczęstszym psychogennym powodem płytkiego oddechu są napady lękowe, kiedy pacjent subiektywnie odczuwa płytki oddech.

Płytki oddech to objaw, który towarzyszyć może wielu różnym schorzeniom, zarówno tym przewlekłym jak POChP, ale przede wszystkim nagłym, wymagającym pilnej interwencji lekarskiej jak zawał serca, czy odma opłucnowa. Dlatego nie lekceważ tego objawu i jeżeli odczuwasz problemy z oddychaniem i niepełny oddech, lepiej udaj się do lekarza.

Płytki oddech - jak zwalczyć?

Ze względu na różnorodne przyczyny płytkiego oddechu, leczenie zależy przede wszystkim od etiologii. W zależności od podłoża stosuje się:

Antybiotykiw przypadku zapalenia płuc i oskrzeli wywołanego infekcją bakteryjną.
Leki wziewne rozszerzające oskrzelastosowane przy POChP, astmie lub alergii wziewnej.
Glikokortykosteroidy wziewnepomocniczo w zakażeniach układu oddechowego i alergii.
Aparat na bezdech senny (CPAP)urządzenie utrzymuje drożność dróg oddechowych poprzez wywieranie dodatniego ciśnienia.
Leki uspokajające i przeciwlękowejeśli przyczyną są zaburzenia lękowe lub stres.

Ciężki i płytki oddech może być również objawem stanów zagrażających życiu. W takich przypadkach, oprócz leczenia przyczynowego, konieczne może być leczenie objawowe, np. tlenoterapia, która chroni przed niedotlenieniem i jego powikłaniami, a także dożylne podanie wodorowęglanów w przypadku kwasicy. Dodatkowo, w walce z płytkim oddechem stosuje się rehabilitację oddechową oraz trenażery oddechu, które wzmacniają mięśnie oddechowe i poprawiają wydolność płuc.

Płytki oddech - jak zwalczyć?

Domowe sposoby na płytki oddech

Płytki oddech jest poważnym objawem, który w większości przypadków nie powinien być leczony domowymi sposobami. Istnieją jednak metody, które mogą wspomóc komfort oddychania, np. poprawa jakości powietrza w otoczeniu. W tym celu możesz stosować:

Oczyszczacze i nawilżacze powietrza
Pomagają eliminować zanieczyszczenia i utrzymać odpowiednią wilgotność.
Maski antysmogowe,
Choć ich użycie w ciężkich chorobach oddechowych może być utrudnione ze względu na wywoływany u pacjenta dyskomfort.
Domowe inhalacje z olejkami eterycznymi
Wspomagają oddychanie przy katarze spowodowanym przeziębieniem.
Nebulizacje z solą fizjologiczną
Nawilżają drogi oddechowe, można je wzbogacić o dodatek ektoiny lub kwasu hialuronowego.

Wymienione metody stanowią co najwyżej uzupełnienie w leczeniu płytkiego oddechu.

Domowe sposoby na płytki oddech

Płytki oddech - podsumowanie

Płytki oddech to poważny objaw, który może być związany z chorobami układu oddechowego i krążenia. Wymaga odpowiedniej diagnostyki i specjalistycznego leczenia, ponieważ może prowadzić do niedotlenienia organizmu i poważnych konsekwencji zdrowotnych. Leczenie płytkiego oddechu zależy od jego przyczyny – obejmuje m.in. farmakoterapię, rehabilitację oddechową, tlenoterapię.

Źródła:

  1. Chazan R. (red.), Pneumonologia w gabinecie lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2018.
  2. Feleszko W. (red.), Choroby układu oddechowego u dzieci, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2021.
  3. Latkowski B., Lukas W., Latkowski M., Medycyna rodzinna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2014
  4. Tażbirek M. (red.), Zaburzenia oddychania podczas snu w praktyce, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2016.
  5. Witkiewicz I., Zaburzenia oddychania, Medycyna Praktyczna, dostęp: 10 lutego 2025 r., https://www.mp.pl/pacjent/objawy/151334,zaburzenia-oddychania

Więcej artykułów na ten temat

O autorze
Katarzyna Deptuła
Katarzyna Deptuła
Jestem farmaceutką i copywriterką medyczną, absolwentką Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Specjalizuję się w tworzeniu treści dla branży medycznej – łączę wiedzę z pisaniem i kreatywnością. Prywatnie jestem psią mamą, miłośniczką post-rocka i horrorów.
O autorze
Katarzyna Deptuła
Katarzyna Deptuła
Jestem farmaceutką i copywriterką medyczną, absolwentką Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Specjalizuję się w tworzeniu treści dla branży medycznej – łączę wiedzę z pisaniem i kreatywnością. Prywatnie jestem psią mamą, miłośniczką...

Uwaga